1️⃣ നന്മക്ക് പകരം നന്മ
തനിക്ക് നന്മ ചെയ്തവരോട് നന്ദികേട് കാണിക്കാതെ പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യുക എന്നത് ഇസ്ലാമിക മര്യാദയാണ്.
അല്ലാഹു ﷻ ചോദിക്കുന്നു:
هَلْ جَزَاءُ الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَانُ [الرحمن: 60]
"നല്ല പ്രവൃത്തിക്കുള്ള പ്രതിഫലം നല്ലത് ചെയ്ത് കൊടുക്കലല്ലാതെ മറ്റു വല്ലതുമാണോ?"
2️⃣ പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യാനില്ലെങ്കിൽ
ഭൗതികമായി എന്തെങ്കിലും തിരിച്ചുനൽകാൻ സാധിക്കാത്ത സാഹചര്യം വന്നാൽ നബി ﷺ നൽകിയ നിർദ്ദേശം ഇതാണ്:
"നിങ്ങൾക്ക് പ്രത്യുപകാരം ചെയ്തു എന്ന് നിങ്ങൾക്ക് ബോധ്യപ്പെടുന്നതുവരെ നിങ്ങൾ അവർക്കുവേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുക." (അബൂദാവൂദ്)
3️⃣ ഏറ്റവും വലിയ പ്രശംസ
ഒരാൾക്ക് നന്ദി പറയാൻ നബി ﷺ പഠിപ്പിച്ച ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ വചനം ഇതാണ്:
«جَزَاكَ اللَّهُ خَيْرًا» (ജസാക്കല്ലാഹു ഖൈറ)
അല്ലാഹു താങ്കൾക്ക് ഉത്തമമായ പ്രതിഫലം നൽകട്ടെ.
ഉസാമ ബിൻ സൈദ് رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُവിൽ നിന്നുള്ള ഹദീസിൽ നബി ﷺ പറഞ്ഞു: "ഒരാൾ തനിക്ക് നന്മ ചെയ്ത വ്യക്തിയോട് 'ജസാക്കല്ലാഹു ഖൈറ' എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, അവൻ സ്തുതിക്കുന്നതിൽ (പ്രശംസിക്കുന്നതിൽ) പൂർണ്ണത വരുത്തി." (തിർമിദി)
അതായത്, അല്ലാഹു നൽകുന്ന പ്രതിഫലത്തേക്കാൾ വലിയ മറ്റൊരു പ്രത്യുപകാരമില്ല. അത് ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ലഭിക്കുന്ന സൗഭാഗ്യമാണ്.
4️⃣ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ
* പൂർണ്ണമായി പറയുക: പലരും 'ജസാക്കല്ലാഹു' എന്ന് മാത്രം പറയാറുണ്ട്. അത് അപൂർണ്ണമാണ്. 'ജസാക്കല്ലാഹു ഖൈറ' (അല്ലാഹു നിനക്ക് നന്മ നൽകട്ടെ) എന്ന് പൂർണ്ണമായി പറയുന്നതാണ് ശരിയായ രൂപം.
* അനാവശ്യ കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകൾ: ചിലർ 'ആയിരം പ്രാവശ്യം' (അൽഫ മർറ) എന്നൊക്കെ ഇതിനോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കാറുണ്ട്. അല്ലാഹുവിൻ്റെ പ്രതിഫലത്തിന് കണക്കില്ല. അതിനാൽ നബി ﷺ പഠിപ്പിച്ചതുപോലെ 'ജസാക്കല്ലാഹു ഖൈറ' എന്ന് മാത്രം പറയുന്നതാണ് ഏറ്റവും ഉചിതം.
ഉപകാരം ചെയ്തവർക്ക് വേണ്ടി ഈ പ്രാർത്ഥന നിർവഹിക്കുന്നത് അവർക്കുള്ള നന്ദി പ്രകടിപ്പിക്കലാണ്. അല്ലാഹു ﷻ നമ്മുടെ പ്രാർത്ഥനകൾ സ്വീകരിക്കുമാറാകട്ടെ.